Frans van Seumeren bezoekt Dietz

Frans van Seumeren is een leider met een indrukwekkend CV, maar las nog nooit een boek over leiderschap, “het is pure intuïtie, ik doe heel veel op intuïtie”. De inmiddels 68-jarige eigenaar van FC Utrecht oogste in 2001 wereldwijde bewondering door succesvolle berging van de Koersk, een Russische onderzeeboot. En dat terwijl zijn bedrijf Mammoet nog nooit één schip had geborgen. Op vrijdagmiddag 5 april was hij te gast bij Dietz, waar hij door directeur Luc Dietz en collega’s werd geïnterviewd.

Ondanks al zijn zakelijk succes vindt Van Seumeren zichzelf meer een leider dan een ondernemer. Leiderschap draait volgens hem om sociale intelligentie, intuïtie en voorbeeldgedrag. “Een leider moet geaccepteerd worden door z’n omgeving, en het krachtenspel kunnen inschatten. Als het moeilijk wordt, moet je ervoor zorgen dat iedereen vooruit gaat, en niemand afvalt”.

Frans van Seumeren 1.png

Cultuur is allesbepalend voor succes
Naast leiderschap gaat het in bedrijven volgens de ras-Utrechter vooral om cultuur. En daar heeft hij een duidelijke mening over, “cultuur wordt bepaald aan de top, en vandaar sijpelt het de rest van de organisatie in”. Cultuur is volgens Van Seumeren zelfs allesbepalend voor succes. Succes bindt mensen bovendien samen. Met snelle zakenjongens in mooie pakken heeft hij nooit iets gehad. Het gaat voor hem om mensen, en hen te bewegen tot succes. Zíj maken het bedrijf.

Het ondernemen karakteriseert de familiegeschiedenis van Van Seumeren. Zijn beide opa’s waren erg succesvol in het zaken doen. De één, opa Jongerius – die van Villa Jongerius – werd van een eenvoudige tuinder groot in constructie en carrosserie. De ander, ook Frans van Seumeren, wist zijn handel in oud ijzer heel groot uit te bouwen. De opa’s waren beide ondernemer in Utrecht. En vrienden van elkaar. Beide werden ze niet oud, in de vijftig.

Hoe katholiek de voorouders van Frans van Seumeren ook waren, zelf is hij niet meer gelovig. Bij de paters had hij geen fijne tijd. Maar toch heeft hij de normen en waarden meegenomen. Dat zag hij bijvoorbeeld in de gastvrijheid van zijn ouders, “personeel was voor mijn ouders bijna nog belangrijker dan hun eigen kinderen. Iedereen mocht altijd mee-eten. Regelmatig zaten we met 20 man aan tafel”. Wat hij ook uit het geloof heeft meegenomen zijn de noties van barmhartigheid, en geloof, hoop en liefde.

Frans van Seumeren 2.png

Van Seumeren Kraanbedrijf
Via allerlei omwegen liep het zo dat de familie Van Seumeren in de kranen ging. Frans heeft als jongen zelf ook nog wel op een kraan gezeten, toen hij 16 was. Maar dat vond hij maar niets. Uiteindelijk werd hij zelf CEO van Van Seumeren Kraanbedrijf. Samen met zijn broer Jan, en later zijn zus, want er moest ook goed op het geld gelet worden. Onderling was er nooit discussie over wie de leider was. Dat was Frans, en daar was nooit onenigheid over. Hij had immers het meest geleerd, sprak de talen, “ik was een leidertje”.

Van Seumeren Kraanbedrijf was erg succesvol, en groeide steeds door. Waarom dan toch Mammoet overnemen? Van Seumeren: “We groeiden als lokaal bedrijfje in De Meern uit tot één van de grootste bedrijven. We hadden maar één concurrent, dat was Mammoet”. Door de overname kreeg Van Seumeren 70% van al het zware kraanmaterieel in handen en daarmee en monopolie-positie. Het werk kwam voor het uitkiezen, tegen de prijs zoals ze die wilden.

De grootste reden voor het succes van Van Seumeren werd ook bijna zijn afgrond. “Ik ging altijd tot het randje van financiële mogelijkheden. Tot het uiterste gaan om te lenen, om vervolgens de investering te kunnen doen waarvan ik dacht dat die succesvol was”. Maar toen het bedrijf in 1982 in een crisis raakte en het werk opdroogde, werd het heel penibel met zoveel vreemd vermogen. Toch gaf de bank extra krediet, en kwam er een grote opdracht van Esso. De weg omhoog was weer ingezet.

Uit de anekdote over de naam van het bedrijf blijkt hoezeer Van Seumeren oog heeft voor het belang van cultuur in een bedrijf. De firma Van Seumeren was dan wel de kopende partij, toch bleef het overgenomen bedrijf Mammoet heten. Dat was om twee redenen, vertelt Van Seumeren. “het was een geste naar de mensen van Mammoet. Zo konden zij bij hun trots blijven.” Maar ook was de naam Mammoet al internationaal bekend. De kleuren werden wel die van Van Seumeren, dat was weer een geste naar ‘onze mensen’.

Operatie Koersk
Het ophijsen van de Koersk sprak enorm tot de verbeelding, en was zeker geen onverantwoord gekkenwerk volgens Van Seumeren. Hoewel het bedrijf nog nooit een berging had gedaan, en nog nooit een klus op zee, waren ze er toch van overtuigd de Koersk naar boven te kunnen halen. “Omdat het een kernonderzeeër was, moest de boot voorzichtig omhoog gehesen worden. En dát konden wij wel. We hadden het meeste kennis over ophijsen ter wereld. “

Van Seumeren was al actief in Rusland, en slaagde er na een eerste afwijzing in alsnog de klus te krijgen. Met álle vraagstukken van dien. De kosteninschatting bijvoorbeeld. Dagprijzen zijn nog wel uit te rekenen, “maar het gaat om de inschatting hoe lang het duurt, dat kan een machine je niet vertellen, dat is puur fingerspitzengefuhl”, aldus Frans.

Hoewel de Russische cultuur anders is dan die van Nederland, was dat voor Van Seumeren geen probleem. “De Russen gaan van de persoon uit, wat voor vlees heb je in de kuip. Dat is veel belangrijker dan de precieze prijs.” Van Seumeren moest wodka drinken, de sauna in, in een ijskoud gat in het water, op jacht in de vrieskou, en ga zo maar door. “Als je dat doorstaat word je geaccepteerd als vriend. Zo niet, dan krijg je of de opdracht niet, of ze kleden je uit.”

Met zijn Russische counterpart Spassky had Van Seumeren een hotline voor wanneer er zich problemen voordeden. Ze hebben elkaar zo’n 5 of 6 keer gebeld in zo’n situatie. De daadwerkelijke berging was nog erg spannend. Er was vertraging omdat de kop van de onderzeeër er aanvankelijk niet goed afging, die moest namelijk op de bodem achterblijven. Uiteindelijk konden ze hijsen, in de nacht van 5 op 6 oktober 2001. Met Spassky dronk Van Seumeren samen een fles wodka op toen de klus geklaard was.

Naast een zakelijke uitdaging, was het zinken van de Koersk vooral een enorm menselijk drama. 118 mensen vonden de dood. Onlangs is er een film gemaakt. Wat deed dit menselijke aspect met Van Seumeren? “Mijn dochter heeft nog geprobeerd in contact te komen met de weduwen, maar dat werd afgeschermd. We hebben nog een krans gelegd, en zijn naar een herdenkingsdienst toe geweest.”

Heeft Van Seumeren ooit zijn morele grenzen moeten verleggen? Wat zijn mensen betreft, nooit, zegt hij. Maar wát morele grenzen zijn wordt bepaald door een samenleving, vindt Van Seumeren. “Je hebt wit, zwart en daartussen een grijs gebied. In ieder land is dat grijze gebied groter of kleiner dan in het andere land. Dus binnen wiens morele grenzen past iets wel of niet? Als je niet begrijpt hoe morele grenzen bij je tegenpartij liggen, moet je internationaal geen zaken gaan doen”.

Frans van Seumeren 3.png

FC Utrecht
Aan het eind van het interview gaat het ook nog even over FC Utrecht. Want als er ergens een cultuurverandering nodig was, was het daar. Dat heeft Van Seumeren veel tijd gekost. Veel mensen zagen de club als hobby, niet als werk. Inmiddels werken er niet meer zoveel mensen die er in de begintijd na zijn aankoop van club ook al werkten. Van Seumeren heeft de cultuuromslag in gang gezet, en mensen in de top gezet die zijn visie op succes delen.

De relatie met de gemeente Utrecht wordt langzaam beter, waar dat in het verleden nog slechter was. Van Seumeren: “de gemeente gaat steeds beter begrijpen dat een voetbalclub een belangrijke rol speelt in de gemeenschap. Na de recente schietpartij gingen de ogen open, dan zie je wat een club voor mensen betekent”.

 We bedanken Frans van Seumeren voor zijn komst naar ons kantoor en zijn open verhaal!